“In de toekomst moeten we een evenwicht vinden tussen verschillende elementen in de ziekenhuiszorg. Hoe rijmen we nabijheid en toegankelijkheid met specialisatie, kwaliteit, volume, belasting van het personeel en de artsen? En dit alles in een kader van permanenties, globale betaalbaarheid en efficiëntie.”
Peter Fontaine, afgevaardigd bestuurder van de Brusselse Europaziekenhuizen legt de resultaten van de ziekenhuisbarometer van Hospitals.be naast de aanbevelingen die een expertgroep medio december uitbracht over de toekomst van het ziekenhuislandschap. Dat rapport kwam er in opdracht van de Interministeriële Conferentie Volksgezondheid (zie: aanbevelingen expertgroep).
Nabijheid
De peiling bewijst dat bevolking en patiënten zeer tevreden zijn over de ziekenhuizen en er veel vertrouwen in hebben. Ze verwachten ook dat ziekenhuizen heel nabij zijn. Peter Fontaine: “Het advies van de experten pleit voor consolidatie en centralisatie, niet van ziekenhuizen maar van ziekenhuissites, en dat botst wat met de noden van de mensen zoals uit de enquête blijkt. De bevolking hecht groot belang aan toegankelijkheid. Het is zaak al die elementen tegenover elkaar af te zetten. Dan wordt duidelijk dat we noodgedwongen een evenwicht moeten vinden tussen nabijheid, toegankelijkheid, specialisatie, kwaliteit en volume, personeels- en artsenbelasting. En dit alles in het kader van permanenties en globale betaalbaarheid en efficiëntie.”
Het draagvlak voor fusies brokkelt af, zo leert een vergelijking met de vorige barometer. De topman van de Europaziekenhuizen wijst echter op de realiteit. “We worden gewoon in de richting van consolidaties geduwd. Deels is die tendens zeer zeker financieel -zorg en permanenties op verschillende plaatsen organiseren kost sowieso meer geld. Maar een aantal evoluties in de geneeskunde werken dit onmiskenbaar ook in de hand. Ze zijn kapitaalintensief en verdere specialisaties en subspecialisaties maken schaalvergroting en consolidatie onvermijdelijk. Nogmaals, het komt er dus echt op aan om een evenwicht te vinden,” aldus Peter Fontaine.
Te breed forum
Hij heeft woorden van lof voor het initiatief van Hospitals.be. “De methodologie van de peiling is zeer goed, het feit dat men dit doet is belangrijk en aangezien dit een tweede editie is, kunnen we vergelijken en evoluties zien. Ook dat is zeer goed. De barometer geeft een globaal beeld. De peiling laat toe om het maatschappelijk perspectief op het ziekenhuislandschap helder te krijgen”, aldus Peter Fontaine.
“De resultaten,” zo vervolgt hij, “wijken heel sterk af van wat we dagelijks tegenkomen op Google en op sociale media. Voor individuele ziekenhuizen zie je daar maar twee dingen, mensen zijn ofwel heel tevreden ofwel heel ontevreden. De enquête toont toch wel aan dat de groep ontevredenen eigenlijk heel klein is en niet toeneemt. Het impliceert dat een niet-representatieve groep malcontenten een te breed forum krijgt. Maatschappelijk is dat een probleem in het licht van het vertrouwen van de andere gebruikers in onze ziekenhuizen.”
Pluim voor de medewerkers
De individuele resultaten wijzen uit dat ziekenhuizen ‘maatschappelijk ongelooflijk belangrijk zijn’, vindt Peter Fontaine: “De laatste twee jaar had 85% van de mensen minstens één keer contact met een ziekenhuis, velen zelfs veel meer dan één keer. Het is dus duidelijk dat je een evenwicht moet vinden. Je kan de sector niet weghalen uit de samenleving om ze ergens te centraliseren of onder te brengen.”
De afgevaardigd bestuurder van de Europaziekenhuizen is ook opgetogen over de puike score voor de mensen die continu op de werkvloer staan. “Inderdaad. Een pluim voor onze medewerkers en artsen. Zorg is mensenwerk en hangt af van individuen. Zij moeten het dag in dag uit in elke contact waarmaken. En ondanks de vrij uitdagende context zijn de resultaten in het algemeen zeer goed. De maatschappij, de patiënten en de bevolking zijn tevreden.”
AI en ambulante zorg
Dat mensen relatief positief staan tegenover artificiële intelligentie verdient volgens Peter Fontaine nuancering. “Zorg gaat altijd zorg blijven. Digitale middelen kunnen helpen om zorg te ondersteunen maar er tekent zich wel een duidelijke tweedeling af. Een groep is absoluut voor digitalisering terwijl een bijna even grote groep weerstand biedt. Het evolueert wel. En verrassend in de detailresultaten is wel dat Brussel heel erg -en veel meer dan de andere regio’s- openstaat voor telemonitoring. Misschien is er een verband met de mobiliteitsproblemen in de hoofdstad. Maar sowieso gaan we nieuwe digitale technologieën moeten inzetten om de zorg te ondersteunen. Dat helpt iedereen.’
Daarnaast ziet Peter Fontaine een tendens naar ziekenhuiszorg buiten de ziekenhuizen. ‘Het aantal spoed- en consultatiecontacten stijgt, het aantal hospitalisaties daalt. Omdat de geneeskunde het toelaat, wordt zorg ambulanter. Meer ambulante centra en behandelingen brengen zorg dichter bij de mensen, dat kan zelfs het thuismilieu zijn. Maar momenteel botst dat nog met de realiteit op het terrein. Omdat de financiering niet volgt zijn er nog maar heel weinig initiatieven die dit ondersteunen. Nochtans kan het een deel van de oplossing zijn, de experten bevelen het ook aan.”
Aandachtspunten
Enkele uitdagingen zetten de sector onder druk. Peter Fontaine: “Belangrijk is bijvoorbeeld om zorg van zeer hoge kwaliteit blijvend in balans te houden met een menselijke, persoonlijke aanpak. Een tweede uitdaging is het personeelstekort. Nog altijd zijn de resultaten op het vlak van tevredenheid goed. Je begint echter wel te voelen dat ze stilaan botsen met de zorgnoden en met de stijgende verwachtingen van patiënten. Ook daar moeten we naar de toekomst toe een balans vinden. De effecten van dit alles monitoren via een enquête is dus echt belangrijk.” Uit de barometer blijkt tot slot dat mensen wat minder tevreden zijn over een tweetal aspecten van de ziekenhuiszorg. Betaalbaarheid is er daar één van. Peter Fontaine: “Vandaag is dat nog geen groot probleem maar we moeten dat inderdaad wel in de gaten houden. Ook de toegankelijkheid, niet de fysieke toegankelijkheid van het ziekenhuis, wel de snelheid waarmee patiënten een afspraak kunnen krijgen, is soms een probleem. Betaalbaarheid en wachtlijsten zijn zeker twee operationele aandachtspunten die we minstens moeten bewaken,” besluit de afgevaardigd beheerder van de Europaziekenhuizen.
