Een oplossing voor dringend transport van en naar het ziekenhuis
Michelle Cooremen
Journalist medische sector
Tim Cleys
Manager Healthcare Integration Helicus
In afwachting van het volgende pakket Europese dronewetgeving, bereidt het bedrijf Helicus ziekenhuizen die met haar willen samenwerken, voor op dronetransport in de nabije toekomst, en dat betekent ten vroegste 2024. De eerste demonstratievluchten met menselijk weefsel en met stalen voor klinisch onderzoek tussen ziekenhuizen hebben de opportuniteit van dit type vervoer in de kijker gezet. "Op dit moment is er echter in Europa nog geen enkel ziekenhuis dat dronetransport operationeel inzet."
Aldus Tim Cleys, Manager Healthcare Integration bij Helicus. "Binnen Europa zijn we niet de enige speler op de markt die specifiek transport tussen ziekenhuizen aan het opzetten zijn. Maar we zijn wel - tot op vandaag - de enige Europese operator die toestemming heeft om Beyond Visual Line Of Sight (de piloot heeft de drone niet langer in zijn/haar gezichtsveld) en geautomatiseerd vluchten boven stedelijk gebied uit te voeren. Daardoor konden de demonstratievluchten in Antwerpen worden gerealiseerd.", explique Tim Cleys, Manager Healthcare Integration chez Helicus.
De toestellen
In tegenstelling tot andere bedrijven die iets gelijkaardig willen aan bieden, ontwikkelt Helicus geen eigen drones, maar wel twee andere componenten: een Command and Control Center (C2C) en een Drone Cargo Port (DCP).
"Het C2C is een software platform dat een vloot van drones kan aansturen, fleet management system genoemd. Een DCP is een toestel dat alle handelingen met een drone en met de verpakking die onder een drone hangt, automatiseert. Met die twee componenten stappen we in de markt en werken daarbij samen met verschillende droneleveranciers.
Nos solutions sont « drone agnostiques » tant en ce qui concerne le hardware que le software, ce qui signifie qu’elles peuvent interagir avec différents types de drones. Nous sommes dès lors en mesure de proposer à nos utilisateurs finaux des solutions très flexibles en fonction du poids du paquet et de la distance à parcourir. »
De drones die ingezet worden voor dit type transport, zijn vrij groot (1,5 tot 3 meter). Het type drone varieert naargelang het vervoer: kortere of langere afstanden, lang ter plekke blijven hangen, vliegen in winderige omstandigheden of eerder lange afstanden in stabiele omstandigheden … Er zijn drones op batterijen en op waterstof, ook dat bepaalt mee de capaciteiten of mogelijkheden van elk toestel.
De vertrek- en landingsplaats
In een ideale wereld heeft elk ziekenhuis een DCP waarin een aantal drones kunnen worden gestockeerd. Je kan het vergelijken met een taxibedrijf met verschillende standplaatsen. En net als bij een taxibedrijf, bel je naar de centrale om een rit te boeken. "
"Het ziekenhuis boekt bij ons een dronevlucht voor een bepaald transport. Wij organiseren die vlucht, vragen goedkeuring aan de luchtvaartautoriteiten om die vlucht te mogen vliegen en nadat we goedkeuring hebben gekregen, wordt het pakketje onder de drone gehangen (automatisch als DCP, of manueel) en wij vliegen de drone voor het ziekenhuis naar zijn bestemming."
Helicus draagt, in dit geval als gecertificeerde operator, de verantwoordelijkheid voor de vlucht, want het zal voor de ziekenhuizen praktisch onmogelijk zijn om zelf de nodige goedkeuringen en autorisaties voor dergelijke vluchten in huis te halen.
De toepassingen
Het gebruik van drones zal in de komende jaren heel gevarieerd worden. Maar de huidige vraag spitst zich toe op transport tussen ziekenhuizen, tussen de sites/ campussen of binnen een ziekenhuisnetwerk, transport dat nu met de auto gebeurt. Voor dringende transporten zou een drone evenwel veel sneller kunnen zijn.
Het kan gaan om transport van bloedstalen, medicatie, chemobaxters, steriele materialen, menselijk weefsel voor pathologie-onderzoeken… bijv. in geval van een gecentraliseerd labo of apotheek. Met de efficiëntere organisatie binnen de netwerken zal de transportvraag alleen toenemen.
"In een tweede stap kijken we ook naar de ziekenhuisleveranciers, zoals het Rode Kruis, farma- of medtechbedrijven die dringend producten moeten aanleveren. Een drone kan bijv. van een centraal magazijn naar elk ziekenhuis worden ingezet. Daar wordt nu heel concreet aan gewerkt.
Op langere termijn denken we ook aan orgaantransport, al is dat complexere materie, en transport van AED-toestellen. Daarnaast worden voorbereidingen opgestart om ook personentransport met drones te doen, bijv. een arts/verpleegkundige naar een traumalocatie brengen."
Voorbereidende fase
In afwachting van de eerste echt operationele vluchten zet Helicus sterk in op digitalisatie en integratie, met alle actoren die belangrijk zijn bij zulk dronetransport. Vóór elke vlucht is de goedkeuring nodig van de luchtvaartautoriteiten. Daartoe worden communicatieprotocollen uitgewerkt. "De betrachting is om deze goedkeuring binnen 1 à 2 minuten te krijgen, momenteel zitten we nog aan ongeveer 7 minuten."
Verder wordt er gewerkt aan publieke acceptatie: duidelijke communicatie met de betrokken partijen, zoals gemeente- en stadsbesturen, over wat er te gebeuren staat. En omdat ziekenhuizen vaak in de stad of aan de rand liggen is het vermijden van een populated area voor een dronevlucht moeilijk.
"Wij zijn de eerste - en tot nu toe ook nog steeds de enige - Europese operator die toestemming heeft om geautomatiseerde vluchten uit te voeren boven stedelijk gebied en BVLOS. Om deze toestemming te verkrijgen, hebben we aan de luchtvaartautoriteiten op verschillende niveaus moeten bewijzen dat ons systeem robuust, veilig en betrouwbaar is, en dat we de wetten die dit transport regelen, begrijpen."
À quand dans la pratique?
Een deel van de regelgeving die moet toelaten om drones voor medisch transport op operationele schaal in te zetten, ontbreekt nog. Daarvoor moeten we naar Europa kijken, dat verantwoordelijk is voor de dronewetgeving die alle lidstaten moeten volgen. "Helicus is nu coördinator van een Europees project, SAFIR-Med (www.safir-med.eu), het grootste Europese dronedemonstatie- en -ontwikkelingsproject specifiek voor de gezondheidssector.
Een deel van de regelgeving die moet toelaten om drones voor medisch transport op operationele schaal in te zetten, ontbreekt nog. Daarvoor moeten we naar Europa kijken, dat verantwoordelijk is voor de dronewetgeving die alle lidstaten moeten volgen. "Helicus is nu coördinator van een Europees project, SAFIR-Med (www.safir-med.eu), het grootste Europese dronedemonstatie- en -ontwikkelingsproject specifiek voor de gezondheidssector.
In die wetgeving zitten delen die wij nodig hebben om de huidige demonstraties en projecten naar een operationeel niveau te tillen. Eens de wetgeving is vrijgegeven, hebben alle landen nog tijd nodig om die wetgeving in de nationale wetgeving te incorporeren. We denken dat de meeste landen hiermee klaar zullen zijn eind 2023, begin 2024, en dan kunnen we beginnen met het opzetten van de eerste pilootlijnen om tegen 2025-2026 op te schalen naar grotere commerciële activiteiten", denkt Tim Cleys.
