Francis de Drée
Voorzitter van Hospitals.be
Het Britse gezondheidssysteem wordt regelmatig zijn lage toegankelijkheid verweten. De wachttijden die aan patiënten voor behandelingen worden opgelegd, zijn er lang tot zeer lang. Het NHS, het openbare gezondheidssysteem in het Verenigd Koninkrijk, meet deze wachttijden regelmatig en de laatste gegevens zijn zorgwekkend.
Men schat dat meer dan 7 miljoen burgers op geprogrammeerde zorg wachten van wie 40% langer dan 4 maanden. De stijgende wachttijden aan de overkant van het Kanaal gaan gepaard met een significante daling van het aantal patiënten dat door het NHS wordt behandeld: -10% spoedopnames, -8% geprogrammeerde opnames en -4% ambulante zorg
NHS England monthly referral to treatment (RTT) data January 2022
Belgische situatie
In België is de vaststelling veel moeilijker te doen, omdat gegevens niet regelmatig en structureel worden verzameld. Ons land werd lange tijd beschouwd als model wat toegankelijkheid betreft met korte wachttijden. In die mate zelfs dat we in het verleden Britse patiënten hebben opgevangen! Deze vaststelling lijkt niettemin genuanceerd te moeten worden.
Verontrustende signalen wijzen op een verlenging van de wachttijden, met pieken voor bepaalde gekende sectoren. Beeldvormingsonderzoeken, zoals bijvoorbeeld MRI, worden uitgesteld wegens een tekort aan technologen en de beperking van zwaar materieel.
Vertragingen nemen toe
Verontrustende signalen wijzen op een verlenging van de wachttijden, met pieken voor bepaalde gekende sectoren. Beeldvormingsonderzoeken, zoals bijvoorbeeld MRI, worden uitgesteld wegens een tekort aan technologen en de beperking van zwaar materieel. Toegang tot de raadplegingen oogheelkunde of huidzieken zijn reeds sinds lang synoniem voor belangrijke wachttijden in tal van ziekenhuizen in ons land. Andere specialiteiten gaan dezelfde kant op, zoals recent nog orthodontie.
Oplossingen om de wachttijden te verkorten zijn veelzijdig en lijken vaak op matroesjka's. Het aantal zorgverleners verhogen veronderstelt dat we een oplossing vinden voor de vraag naar de aantrekkelijkheid in de breedste zin van deze beroepen, dat we een duidelijke keuze maken betreffende de beperkingen die nu nog gelden rond studietoegang, dat de verdeling tussen zorgverlening in en buiten het ziekenhuis wordt uitgeklaard met duidelijkheid omtrent de procedures, …
Ondubbelzinnige indicatoren
«Meten is weten» aldus het bekende gezegde, dat jammer genoeg ontbreekt in het debat over de vraag naar de wachttijden in België. In het recentste rapport van de OECD over het onderwerp, gepubliceerd in mei 2020, staat niets over België, terwijl in de meeste buurlanden wordt gemeten (Frankrijk, Nederland, Duitsland, Groot-Brittannië en Zwitserland).
Het pleidooi is helder: we moeten zo snel mogelijk ondubbelzinnige indicatoren hebben, op de juiste manier gesegmenteerd (per specialiteit, per zorggebied), met een regelmatige update, om de basisoorzaken zo doeltreffend mogelijk aan te pakken en de vooruitgang te meten. Opdat we verder zouden kunnen genieten van een zorgsysteem met de grootste toegankelijkheid.
Het KCE vermeldt wel in lopende studies het voorstel voor een monitoringsysteem van de wachttijden in België, met focus op het ziekenhuis maar tot nu toe zonder verspreiding van resultaten.
In onze ziekenhuisbarometer, gerealiseerd in 2021, laat de dimensie, geëvalueerd als minder bevredigend, er nochtans weinig twijfel over bestaan: "De wachttijden om een afspraak te verkrijgen, zijn kort." Slechts 33% van de ondervraagden was het eens met deze bewering.
Het pleidooi is helder: we moeten zo snel mogelijk ondubbelzinnige indicatoren hebben, op de juiste manier gesegmenteerd (per specialiteit, per zorggebied), met een regelmatige update, om de basisoorzaken zo doeltreffend mogelijk aan te pakken en de vooruitgang te meten. Opdat we verder zouden kunnen genieten van een zorgsysteem met de grootste toegankelijkheid.
