Marie Loriaux
Lid van het Redactiecomité
van Hospitals.be
De CO2 -voetafdruk van de gezondheidssector vertegenwoordigt 4,4% van de netto-uitstoot aan broeikasgassen wereldwijd! In het recentste rapport van de Europese organisatie Health Care Without Harm staat dat 71% van deze uitstoot hoofdzakelijk afkomstig is van de toeleveringsketen van de gezondheidssector.
Als de gezondheidszorg een land was, zou zij de vijfde grootste uitstoter ter wereld zijn. [1]
De Belgische ziekenhuissector neemt haar verantwoordelijkheid en over het hele grondgebied schieten initiatieven uit de grond om de milieubescherming in de praktijk te verbeteren.
Onze instellingen lanceren lokale acties door het invoeren van goede praktijken op het terrein, maar denken ook mee op een globaler vlak, door in te gaan op oproepen voor Europese projecten of deel te nemen aan R&D-studies van de universiteiten.
Ecologische transitie: een duwtje in de rug…
Europese of regionale subsidies en projectoproepen zijn onmisbaar om de ecologische transitie van een ziekenhuis op te starten. Zonder deze hulp wordt het moeilijk om eigen budgetten aan te wenden voor dit soort projecten.
De minimis-regel beperkt echter de overheidssteun toegekend aan een instelling, op basis van de drie vorige jaren. Bepaalde ecologische ideeën worden zo aan de kant geschoven omdat ze niet in aanmerking komen voor financiële steun, die nochtans essentieel is voor hun uitvoering.
Er bestaan alternatieven, bepaalde partners moedigen instellingen aan in hun transitie door het voorstellen van een solidair partnerschap.
… maar nog een aantal hindernissen
Tegelijkertijd blijven belemmeringen bestaan om snel en op grote schaal een echte ecologische transitie door te voeren:
- de moeilijkheid om een circulaire economie te organiseren, het merendeel van onze organisaties werkt met leveranciers van grote internationale maar weinig flexibele bedrijven;
- de onmogelijkheid voor ziekenhuizen met een vzw-statuut om toegang te hebben tot fiscale voordelen en recuperatie van de btw, onder andere op vlak van zachte mobiliteit (elektrische wagens en fietsen, leasing fietsen…);
- de zeer restrictieve criteria om in aanmerking te komen voor bepaalde projectoproepen en de afwezigheid van een alternatieve piste.
Een positieve spiraal starten
Een aantal collega's heeft reeds de volgende stap gezet door zich in te schrijven voor een MVO-traject (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen), een combinatie van ecologische en sociale dimensies in eenzelfde transitie-inspanning.
"MVO is de verantwoordelijkheid van bedrijven voor het effect dat ze op de samenleving hebben. Het is een proces van continue verbetering waarbinnen o nd e r ne m i ng e n o p v r ij w i l l i g e, systematische en consistente wijze sociale, ecologische en economische kwesties in hun globaal bedrijfsbeheer integreren." [2]
Een methode om deze stap in de vooruitgang te begeleiden is de theorie van de donut. Dit is een economisch model dat een inclusief en duurzaam alternatief voorstelt voor het eenvoudige streven naar profijt, door de limiet van het sociale plafond (instaan voor de ontwikkeling van iedereen) en de limiet van het milieuplafond (herstel van de hulpbronnen) te integreren.
Wat is de plaats van de ziekenhuissector in dit traject?
Door bij te dragen tot respect voor de omgeving en het individu, ondersteunen de ziekenhuizen op een deugdzame manier hun hoofdmissie, namelijk de opvang van patiënten. Ze stellen zich tegelijkertijd open naar buiten en worden een volwaardige maatschappelijke partner. Om ons daarbij te helpen, zouden de ziekenhuismissies in de toekomst moeten evolueren en ook het aspect preventie omvatten.
Door bij te dragen tot respect voor de omgeving en het individu, ondersteunen de ziekenhuizen op een deugdzame manier hun hoofdmissie, namelijk de opvang van patiënten. Ze stellen zich tegelijkertijd open naar buiten en worden een volwaardige maatschappelijke partner. Om ons daarbij te helpen, zouden de ziekenhuismissies in de toekomst moeten evolueren en ook het aspect preventie omvatten.
[1] Rapport Health Care Without Harm, 2019
[2] Responsabilité sociétale des entreprises Belgium.be
